MÜBADİL (MUHACIR) KOMŞUMUZ

FATİHAN ANA

Doğumu: 1918  ---  Vefatı: Aralık 2011

Her ne kadar biz Muhacir desek de özellikle Gölovalı muhacir komşularımıza ben mübadil demeyi tercih ettim. İşin doğrusu da bu,  ama halk arasında mübadil dersen de kimse anlamıyor. Neden komşularımız mübadil? Çünkü onlar Manastır Vilayeti Serfice Sancağı’ndan Türkiye'ye getirilirken, Bulgaristan'dan gelenler gibi göçmediler ya da kaçmadılar. 1924 yılı imzalanan ünlü Lozan Anlaşması gereğince Türkiye'deki Ortodoks Hıristiyan Türk nüfus ile değişime (mübadeleye) tabi tutuldular. Bu nedenle diplomasi tarihindeki anlamı budur. Onların Türkiye'ye gelmesi dünyanın ilginç göç-diplomasi örneklerinden biridir. Komşularımızdan, evet 1924 yılı sonu, 1925 başından itibaren Gölova'da olan muhacirlerden şu an en yaşlı olan Fatihan ana ile ilgili bir şeyler yazmak istedim. Çocukluğumdan beri ismini duyardım,  ama aslında 2009 yazında ilk kez uzun uzun konuştum ve anılarını  teybe kaydettim. Şu an Gölova'nın en yaşlılarından birisi olmalı. Anlattıklarından öyle anlaşılıyor ki 1918-19 doğumlu; eski tarihle 1334-35. Nasıl ki biz Sivas'lı isek o da ismini Elveda Rumeli dizisinden çok duyduğumuz Manastır'lı. Fatihan ananın kendisi kadar adı da çok önemli. Fatihe(a)n Rumeliyi feth eden Türkler için kullanılmaktadır. Onun adını verenler dedelerinin aslen Anadolu'dan olup sonradan Rumeli'yi fetihte Manastır'a Selanik’e gittiklerinin bilincinde insanlar. Onun için Fatihan ananın adı, Osmanlı Türk tarihinin önemli bir yönüne işaret etmektedir.

                     Kendisi ile röportaj yapmak için Neco'dan izin istedim, eksik olmasın beni davet etti. Ben de torunu Engin ile evine gittim ve sorularıma cevap verme nezaketini gösterdi. Yüzünde ve tavrında yaşlı Anadolu kadınının hicap eden bilge ifadesi vardı; duygulandım, o da duygulu ve temkinliydi. Ne de olsa kendisi ile ilk kez konuşuyordum. Bir süre sonra beni aileden biri gibi kabul eden tavrını görünce ne yalan söyleyeyim sevindim. Çok mutlu oldum. Eski evin samimi havası ile kendine has yalnızlığı Gölovalı yaşlıların bir ölçüye kadar yazgısı gibiydi. Oturup konuştuk, o yaşına rağmen bana kendi eliyle hazırladığı ikramda bulundu. "Zahmet etme" dediysem de o bu işi bir görev gibi gönül zenginliği ile yaptı. Türkiye'ye geldiğini hatırladığını söyledi 5-6 yaşında ya da biraz daha eke imiş. Önce ailesi Gürün'e yerleşmiş, oralarda ergen yaşına kadar kalmış ve sonra bizim tarafa gelmiş ve Gölova'da Telek Turan lakabıyla bildiğimiz Turan Aga ile evlenmiş, ömür sürmüş, çoluk çocuk ve torun sahibi olmuş. Geldiği günlerde Gürün'de yaşadığı acı-tatlı günlerden bahsetti. Kendi yaşantısındaki ve o zamanlarda bizim çevrede olan bazı olayları anlattı. Komşuluk ilişkilerinden, ilk geldiği zaman Gölova'da dikkatini çeken bazı olaylardan, yemeklerden, geleneklerden söz getirdi. Her şey şimdiki gibi gözümün önünde, inşallah kendisini bir daha ziyaret ederim.